UNICEF'ten düzenli haber almak için iletişim bilgilerinizi bırakabilirsiniz

Farklılıkların Azaltılması, Sosyal İçerme ve Koruma

Erken Çocukluk Gelişimi ve Bakımı: Türkiye çocuk ölümlerini azaltmada büyük bir ilerleme kaydetmiş, OECD ülkeleri arasında en hızlı azalmayı Türkiye sağlamıştır. Bu ilerleme, tam bağışıklama, anne sütüyle besleme ve beslenme’nin sağlanmasıyla doğru çocuk sağlığı politikalarının uygulanmasına bağlıdır. Yeni ülke programında Erken Çocukluk Gelişim Programı hayatta kalmanın sağlanmasının ötesinde çocuk gelişimi konuları üzerinde durulacaktır.  UNICEF, özellikle de zor koşullardaki çocukların okul öncesi eğitime zamanında başlayabilmeleri için gelişimsel hazırlıklarını iyileştirme konularına değinecektir.

Kaliteli eğitim: Yeni Ülke Programı kapsamında UNICEF Eğitim Bölümü, kaliteli okul öncesi eğitime erişim, kaliteli ilköğretimin tamamlanması ve ortaöğretime geçiş ve özellikle de cinsiyet eşitliğinin üzerinde durularak orta öğretim konusunda çalışmalarını sürdürecektir.

Çocuk Koruma ve Katılımı: UNICEF, ana baba bakımından yoksun ve kanunla ihtilafa düşmüş çocukların suiistimal ve sömürülmelerini önlemek üzere sistemin güçlendirilmesinde infaz görevlileri, yargı ve sosyal hizmetlerle birlikte çalışmaktadır. UNICEF, Türkiye’deki 13 milyon ergenin HIV/AİDS’ten korunarak, sağlık ve üretken biri yaşam sürmelerini sağlayacak yaşam becerilerini edinmesi yönünde çabalarını sürdürmektedir.  

Erken Çocuk Gelişimi ve Bakımı (EÇGB), çocuk yoksulluğu ile mücadele için çocuklar ve ailelere yönelik bir mali alan yaratmak, ulusal ve yerel seviyede kaliteli ve kapsayıcı eğitimi yaygınlaştırmak, sağlık, koruma ve sosyal koruma sistemleri ve de çocuk haklarının etkili biçimde izlenmesi için ulusal ve yerel düzeylerde hizmet kapasitelerinin geliştirilmesi, özellikle de güç koşullardaki çocuklara yönelik ulusal politika ve stratejilerin kabulü için çalışacaktır.

Erken Çocukluk Gelişim ve Bakımı’nın (EÇGB) güç koşullarda aile ve toplumlarda doğan çocuklarda önemini göz önünde bulundurarak, UNICEF:

  • Erken Çocuk Gelişimi ve Bakımı’nın  –  gelişimsel bozukluklarının ve engelliliğin erken tespitini de içerecek şekilde sağlık sistemine entegre edilmesine, 
  • Özellikle dezavantajlı bir sosyal çevreden gelen, kaliteli bir okul öncesi eğitim alan kız ve erkek çocuklarının sayısını arttırmak için gerekli olan toplum temelli bir modelin benimsenmesini de içerecek bir sistem ve davranış değişikliğinin hayata geçirilmesinin teşvik edilmesine,
  • Davranış ve sistem değişikliğinin desteklenmesi, özellikle de dezavantajlı kız ve erkek çocuklarının kaliteli okul öncesi eğitime erişimlerini sağlamak ve öğrenci sayısını arttırmak için toplum temelli bir modelin benimsenmesine,
  • Sağlık ve okul öncesi eğitim hizmetlerinin küçük çocukların yaşam ve gelişimlerini desteklemek amacıyla aile ve toplulukların güçlendirilmesi ve yeni hizmet modelleri (sağlık ve okul öncesi eğitim) geliştirilmesine çalışılacaktır.

Erken Çocuk Gelişimin sağlık sistemine anaakımlaştırılmasıAile Hekimliği sistemine geçiş ve yakın zamanda tüm çocuklar için ücretsiz sağlık sigortası uygulaması başlatılması Türkiye için önemli bir fırsattır. Ancak sağlık personelinin nüfusa oranının Avrupa standartlarına göre hala düşük oluşu ve sağlık personelinin eşitsiz dağılımı, yetersiz eğitimi ve/veya sıkça yer değiştirmeleri gibi sorunların çözümlenmesi gerekmektedir. Çözüm ise insan kaynaklarını etkin kullanmada, özellikle de aileleri, öncelikle 3 yaş altı, erken çocuk gelişimi konularında bilgilendirmede en etkili kanal olan hemşire ve erken çocukluk gelişimi uzmanlarından daha verimli şekilde yararlanmaktır. İkinci olarak ise, Türkiye, halihazırda UNICEF desteği ile, ailelere ve özellikle de risk altındaki çocuklu ailelere yönelik sağlık-bakım sistemi kanalıyla gelişim ile ilgili hizmetlerin sağlandığı yenilikçi bir model (Gelişimsel Pediatri Üniteleri) üzerinde çalışmaktadır.

Kaliteli erken eğitim programlarına erişim: UNICEF ve Milli Eğitim Bakanlığı, 2014 yılına kadar okul öncesi eğitim kayıt oranlarının 60-72 ay yaş grubunda yüzde 100’e,  36-72 ay yaş grubunda da yüzde 50’ye arttırılmasını hedeflemektedir. Okul öncesi eğitimin yaygınlaştırılması ve çocuklara yönelik daha iyi hizmetlerin sunulabileceği tesislerin inşası için ciddi finansal harcamalar gerekecektir. Bundan dolayı, AB’nin mali katkısı ve UNICEF’in teknik desteği ile yürütülecek olan toplum-temelli bir okul öncesi eğitim programının ve uygulamasının başlatılması önemli bir girişim teşkil etmektedir.

Aile Eğitimi: Aile ve toplumlar yalnızca çocukların hayatta kalmasında değil, büyüme ve gelişimlerinde de kritik bir rol oynarlar. UNICEF, Bebek ve Çocuk Yaşam ve Gelişimini etkileyen iyileştirilmiş aile ve toplumsal bakım uygulamalarını teşvike devam edecektir.  Bu sayede: (1) toplum temelli hizmetleri çerçevesinde  (özellikle de erken öğrenme programlarının üzerinde durarak) anababalık bileşeni desteklenecek, (2) ailelerin ve toplumların hizmetlere ulaşımı kolaylaştırılacak, sosyal güvenlik ağları veya geliştirilmiş hizmet uygulamaları (ev ziyareti hizmeti) gibi aile bakım uygulamaları iyileştirilecek ve bunları destekleyen politikalar geliştirilecek, (3) UNICEF desteği ile hazırlanan 0-18 yaş aile eğitimi programı ulusal boyutta yaygınlaştırılarak anababalık uygulamaları güçlendirecektir.

Kaliteli eğitim

Yeni Ülke Programı kapsamında UNICEF Eğitim Bölümü, kaliteli okul öncesi eğitime erişim, kaliteli ilköğretimin tamamlanması ve ortaöğretime geçiş ve özellikle de cinsiyet eşitliğinin üzerinde durularak orta öğretim konusunda çalışmalarını sürdürecektir.

Türkiye ilköğretime kayıt ve ilköğretimde cinsiyet eşitliği konularında büyük ilerleme göstermekle beraber, özellikle kızlar arasında devamsızlık ve okulu terk oranları hala bir problem teşkil etmektedir. Bunun dışında, okul öncesi eğitime erişim hala düşüktür ve orta öğretime geçiş oranları da istenen düzeyde değildir. Bu çerçevede Eğitim Bölümü bu program bileşeni kapsamında aşağıdaki orta vadeli sonuçlar, stratejiler ve ortaklıklar geliştirmek üzerinde duracaktır.

Okul Öncesi Eğitimin güçlendirilmesi: Bu program kapsamında MEB’ndan başlayarak okul öncesi eğitim ve gündüz bakım hizmeti sunan kurumların kaliteli hizmet sunumu konusunda kapasitelerinin geliştirilmesi hedeflenecektir. Bu amaçla hizmet sunan ve hizmet alanlara yönelik eğitim programları gözden geçirilecek, hizmetlerin etkin uygulanabilmesi için kurumsal kapasite analizleri ve uygulanabilirlik çalışmaları yapılacak ve ortaya çıkan ihtiyaca göre yeni programların geliştirilmesi ve bu doğrultuda kapasite geliştirme çalışmaları yapılması sözkonusu olacaktır.

İlköğretimin Tamamlanması ve Ortaöğretime Geçiş:

Minimum standartlar yoluyla okulların güçlendirilmesi: Programın bu ayağında okulların güçlendirilmesine yönelik olarak: şiddetten uzak okullar yaratmak için model geliştirme, okul-aile-toplum ortaklığının güçlendirilmesi, okul konseylerinin güçlendirilerek öğrencilerin okul yönetimine katılımının arttırılması, ders programının, özellikle de çocuk hakları konusunda, etkisini ölçmek ve doğayı koruma ve doğal afetlerde riski azaltma eğitimleri ile eğitimin kalitesinin yükseltilmesi hedeflenmektedir.  Elde edilen sonuçların uzun vadeli ulusal bir hedef olan özerk okulların geliştirilmesine katkı sağlayacağına inanılmaktadır.

Devamsızlığı izlemek, engellemek ve müdahale etmek için bir sistem geliştirilmesi: Okul, mahalle, il ve merkezi düzeyde kapasite geliştirilerek kurulmuş olan devamsızlık takip sisteminin ilköğretimi zamanında tamamlama için etkili bir şekilde kullanılmasının sağlanması planlanmaktadır

Dezavantajlı durumdaki gruplara (özellikle doğum kaydı olmayan ve/veya mevsimlik gezici/geçici tarım işçisi çocuklara) yönelik yeni müdahale yöntemlerinin modellenmesi: UNESCO-UNICEF  “Sistem Dışı Çocuklar Küresel Girişimi” ve STKları ile geliştirilecek ortaklıklar çerçevesinde politika önerileri geliştirilerek savunu çalışmaları yapılacaktır.

Özellikle kız çocukları için ortaöğretime geçişin sağlanması: UNICEF hali hazırda Eğitim Reformu Girişimi ile işbirliği içerisinde orta öğretime erişim ve geçişte bariyerlerin belirlenmesi yolunda kanıt-temelli veri toplamaktadır. Gelecekte STKlar ile ortaklıklar geliştirilip, orta öğretime geçişi sağlamak için kariyer rehberliği, okul danışmanlığı ve yönlendirme sistemi üzerinde çalışılması planlanmaktadır.

Çocuk Koruma ve Katılımı

UNICEF, ana baba bakımından yoksun ve kanunla ihtilafa düşmüş çocukların suiistimal ve sömürülmelerini önlemek üzere sistemin güçlendirilmesinde infaz görevlileri, yargı ve sosyal hizmetlerle birlikte çalışmaktadır. UNICEF, Türkiye’deki 13 milyon ergenin HIV/AİDS’ten korunarak, sağlık ve üretken biri yaşam sürmelerini sağlayacak yaşam becerilerini edinmesi yönünde çabalarını sürdürmektedir.

Çocuklar için adalet: UNICEF’in teknik desteği ile Adalet Bakanlığı tarafından özgürlüğünden yoksun bırakılmış çocukların bakım standartlarını iyileştirmek için bir Çocuk Adalet sistemi reformu başlatılmıştır. Çocuklarla çalışan görevliler için hazırlanmış bir uzmanlaştırılmış eğitim programının yanı sıra bir de etkin hükümlü yönetimi modeli geliştirilmiş ve ulusal düzeyde yaygınlaştırılmak üzere pilot uygulaması yapılmıştır. UNICEF bu modelin etkin bir biçimde uygulanması ve ulusal düzeyde yaygınlaştırılması için ortakları ile işbirliği içinde çalışmaya devam edecektir. Bu model,şartlı salıverme mekanizması ile ilişkilendirilerek özgürlükten yoksun bırakmanın gerekli en kısa süre için kullanılması hedeflenmektedir.

Önemli bir konu da kanunla ihtilafa düşen çocukların yetkili ve uzman personel tarafından görülmeleridir. UNICEF, ortakları ile işbirliği içerisinde, çocuk adalet sistemi alanında çalışan görevlilerin kurumsallaşmış hizmet –öncesi ve -içi eğitimlerle uzmanlaşmalarını destekleyecektir.

UNICEF, mağdurun ikinci kez mağdur edilmesini önlemek, adil yargılama uygulamalarının işlemesi ve özgürlükten yoksun bırakmanın son çare olarak kullanılmasını için gerekli yasal ortamı sağlayacak çocuklara özgü yasal uygulamaları güçlendirme çalışmalarını arttıracaktır.

Çocuk hakları izleme sistemlerin güçlendirilmesi: UNICEF, Türkiye Barolar Birliği ile illerdeki barolara yönelik bir şikayet ve sevk mekanizması modeli geliştirme alanında, Adalet Bakanlığı ile adli müfettişlerin kullanımı için ilkeler geliştirme alanında ve Başbakanlık İnsan Hakları Başkanlığı ile illerde insan hakları kurulları için ilkeler geliştirme alanında işbirliği yapmıştır. UNICEF, çocuk hakları izlemenin kurumlar içi ve arası sistematik entegrasyonu yolunda çalışmalarını güçlendirecektir.

UNICEF, AB’ye katılım sürecinin gereksinimleri ve Çocuk Hakları Komitesi’nin önerileri doğrultusunda, ombudsmanlık ofisi gibi bağımsız bir çocuk hakları izleme mekanizmasının kurulmasına yönelik savunu yapacaktır.

Türkiye Büyük Millet Meclisi bünyesinde 2008 yılında çocuk hakları uygulamalarını izlemek, bir ombudsmanlık kurulana kadar ve kurulduktan sonra da bu kurumu desteklemek ve çocuk katılımı alanındaki boşluğu doldurmak amacıyla birÇocuk Hakları İzleme Komitesi kurulmuştur. UNICEF uluslararası deneyimleri paylaşarak ve teknik destek sağlayarak bu Komite’nin rolünün güçlendirilmesine yönelik işbirliğine devam edecektir.

Çocuk koruma stratejisi oluşturulması: Türkiye, sektörler arası koordinasyonun güçlendirilmesi, alternatif bakım standartlarının iyileştirilmesi ve Kurumsallığın  zayıflatılması yönelik çocuk koruma sistemi alanında bir reform gerçekleşmiştir. Ancak UNICEF, önlemenin çocuk koruma sisteminin vazgeçilmez bir parçası haline getirmek için savunu yapmaya ve teknik destek sağlamaya devam edecektir.

Bu çocuk koruma alanındaki reform aile bakımından yoksun çocuklara yönelik kurumsal bakım konusuna ışık tutmuştur. Kurumsallığın  zayıflatılması sürecinin yanında, bakım ve korumaya yönelik minimum standartlar geliştirilmiştir. UNICEF, bu standartların kurumlarda uygulanmasını ve etkin bir izleme mekanizmasının kurulmasını destekleyecektir.

Çocuk Koruma Kanunu, bu reformlara paralel olarak, güçlü bir sektörler-arası koordinasyon geliştirilmesini öngörmekte ve bu koordinasyonun sağlanması konusunda Adalet Bakanlığı’nı sorumlu tutmaktadır. UNICEF’in de teknik desteği ile bir koordinasyon stratejisi geliştirilmiş ve önceki ülke programı süresinde pilot uygulaması gerçekleştirilmiştir. UNICEF, kapasite geliştirme, bir izleme sistemi kurma ve merkezi ve yerel düzeyde etkili ulusal bir çocuk koruma stratejisi geliştirilerek bu stratejinin ulusal boyutta uygulanmasına odaklanacaktır.